پروبیوتیک ها و کاهش وزن؛ آیا این باکتری ها واقعا به لاغری کمک می کنند؟

عصر ایران - آیا کلید کاهش وزن پایدار در روده های ما نهفته است؟ تحقیقات نوین در حوزه بیولوژی روده نشان می دهد که مدیریت وزن تنها به کالری شماری محدود نمی شود، بلکه به تعامل پیچیده میان سیستم گوارش و باکتری های ساکن در آن بستگی دارد.

میکروبیوم روده به عنوان یک "ارگان نادیده"، نقش حیاتی در تنظیم متابولیسم ایفا می کند. یافته های اولیه حاکی از آن است که برخی سویه های انتخابی پروبیوتیک می توانند با اصلاح پاسخ های التهابی، بهبود حساسیت به انسولین و سیگنال دهی هورمون های اشتها، مسیر کاهش وزن را برای افراد هموارتر کنند.

پروبیوتیک ها چگونه بر وزن بدن تاثیر می گذارند؟

مصرف پروبیوتیک ها می تواند به طور موقت ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهد. تاثیرات این مواد به نوع سویه و دوز مصرفی آن ها بستگی دارد. سویه های مختلفی از پروبیوتیک ها به عنوان مکمل در دسترس هستند، اما همه آن ها از نظر تاثیر بر وزن بدن مورد مطالعه قرار نگرفته اند و موارد بررسی شده نیز نتایج متغیری را نشان داده اند.

پروبیوتیک ها ممکن است از راه های زیر به مدیریت وزن و بهبود میکروبیوم و متابولیسم کمک کنند:

• تثبیت سطح انسولین: انسولین هورمونی است که قند خون را تنظیم کرده، به سلول ها اجازه جذب گلوکز را می دهد و ذخیره سازی قند و چربی اضافی را تقویت می کند که می تواند منجر به افزایش وزن شود.
• جلوگیری از تجمع چربی.
• کاهش التهاب و مقاومت به انسولین: وضعیتی که در آن سلول ها به انسولین پاسخ نمی دهند و باعث بالا رفتن قند خون می شود.
• تجزیه فیبر و تنظیم تولید اسیدهای آمینه: این فرآیند در سیستم های عصبی و گوارشی رخ می دهد.
• تاثیر بر اشتها: یک میکروبیوم متعادل ممکن است زنجیره ای از رویدادها را در سیستم گوارش ایجاد کند که منجر به احساس «سیری» یا کاهش اشتها شود.

تاثیر باکتری های روده بر متابولیسم

متابولیسم فرآیندی است که بدن طی آن برای انجام عملکردهای خود انرژی مصرف می کند. این فرآیندی مداوم است که حتی در هنگام خواب نیز ادامه دارد و نحوه عملکرد و میزان کالری سوزی آن با افزایش سن تغییر می کند.

تحقیقات نشان می دهد که ترکیب باکتری های دستگاه گوارش بر متابولیسم تاثیر می گذارد. اگرچه هنوز در مورد چگونگی این اتفاق و تاثیر دقیق هر سویه بحث و مطالعه در جریان است، اما مشخص شده که میکروبیوم از طریق جذب کلسترول، فشار خون و متابولیسم گلوکز بر فرآیندهای متابولیک اثر می گذارد.

نتایج مطالعات درباره کاهش وزن و چربی شکم

بسیاری از تحقیقات انجام شده در مورد رابطه پروبیوتیک ها و وزن، بر روی حیوانات صورت گرفته است. کمبود مطالعات انسانی به این معناست که هنوز اطلاعات کافی برای ارائه توصیه های نهایی درباره مصرف مکمل های پروبیوتیک وجود ندارد.

یک مقاله مروری، شش مطالعه در زمینه پروبیوتیک ها و پدیده اضافه وزن یا چاقی را مورد بررسی قرار داد. این مطالعات همگی به نتایج یکسانی در مورد چگونگی تاثیر پروبیوتیک ها بر وزن دست نیافتند. نتایج آماری این بررسی ها به شرح زیر است:

• در 67 درصد از این مطالعات، شرکت کنندگانی که پروبیوتیک مصرف کرده بودند، وزن بدن و شاخص توده بدنی (BMI) کمتری داشتند.
• در 80 درصد از این مطالعات، افرادی که پروبیوتیک مصرف کردند با کاهش دور کمر مواجه شدند.

تعداد کمی از مطالعات انسانی روی باکتری پروبیوتیک لاکتوباسیلوس گاسری (Lactobacillus gasseri) گزارش شده است.

• در یک مطالعه، شرکت کنندگانی که مکمل سویه gasseri SBT2055 را دریافت کردند، با کاهش چربی شکمی و وزن بدن روبرو شدند.
• اما مطالعه دیگری نشان داد که سویه gasseri BNR17 هیچ تغییری در وضعیت افراد ایجاد نکرده است.

همچنین مطالعات روی سویه های دیگر نتایج زیر را نشان داده است:

• تحقیقی روی سویه گرمادیده لاکتوباسیلوس پلانتاروم (L. plantarum LP28) نشان داد که شرکت کنندگان موفق به کاهش BMI، چربی بدن و دور کمر شدند.
• مطالعه دیگری با استفاده از plantarum TENSIA منجر به کاهش وزن بدن، BMI و توده چربی شد.
• یک مطالعه اضافی روی سویه لاکتوباسیلوس کازئی شیروتا (LcS) نشان داد افرادی که این پروبیوتیک را مصرف کردند، افزون بر کاهش وزن، با افزایش سطح کلسترول خوب (HDL) روبرو شدند.

جلوگیری از افزایش وزن

برخی مطالعات بر توانایی پروبیوتیک ها در جلوگیری از افزایش وزن تمرکز دارند. تحقیقات انسانی در این زمینه اندک و نتایج آن ها متناقض است. یکی از دلایل احتمالی این اثر، کمک پروبیوتیک ها به تنوع بخشی میکروبیوم روده عنوان شده است. محصولات حاوی چندین سویه از Bifidobacterium و Lactobacillus نسبت به محصولات تک سویه نتایج بهتری نشان داده اند.

سویه های پروبیوتیکی که ارزش امتحان کردن دارند

حداقل یک مطالعه تحقیقاتی نشان داده است که سویه های باکتریایی پروبیوتیک زیر به کاهش وزن بدن کمک می کنند. بخش عمده ای از تحقیقات روی سویه های لاکتوباسیلوس (Lactobacillus) متمرکز شده است، اما تعداد کمی از مطالعات نیز باکتری های بیفیدوباکتریوم (Bifidobacterium) را شامل شده اند. سویه های مورد مطالعه عبارتند از:

• L. gasseri SBT2055
• L. casei strain Shirota
• L. plantarum LP28
• L. plantarum TENSIA
• L. sakei (CJLS03)
• ترکیبی از L. curvatus HY7601 و  L. plantarum KY1032
• ترکیبی از  L. acidophilus، Bifidobacterium bifidum، B. animalis subsp. lactis  و  L. plantarum

آیا باید روزانه پروبیوتیک مصرف کرد؟

برای افراد سالم، دریافت پروبیوتیک از طریق مواد غذایی ممکن است مفیدتر از مصرف مکمل ها باشد. یک مکمل پروبیوتیک ممکن است بر کاهش وزن یا سلامت کلی تاثیر بگذارد یا هیچ تاثیری نداشته باشد. یک مکمل پروبیوتیک ممکن است حاوی سویه های تبلیغ شده یا باکتری های زنده به مقدار کافی نباشد.

با این حال، مکمل های پروبیوتیک از نظر عوارض جانبی احتمالی برای افراد سالم، عموما بیش از حد پرخطر تلقی نمی شوند. برخی افراد ممکن است با تغییر میکروبیوم خود، دچار نفخ یا سایر اثرات گوارشی شوند.

خطرات احتمالی

بسیار مهم است بدانید که اگرچه پروبیوتیک ها برای بیشتر افراد ایمن در نظر گرفته می شوند، اما بدون خطر نیستند. برخی از خطرات احتمالی که احتمال وقوع آن ها کم تصور می شود عبارتند از:

• عفونت های سیستمیک: نفوذ باکتری های پروبیوتیک به بافت های بدن یا جریان خون.
• تغییر متابولیسم: تغییر سوخت و ساز بدن به روشی غیرمفید یا ناسالم.
• انتقال ژن های مقاومت به آنتی بیوتیک: انتقال این ژن ها از موجودات پروبیوتیک به سایر موجودات در میکروبیوم.
• تحریک بیش از حد سیستم ایمنی.

سایر خطرات شامل موارد زیر است:

• عدم تطابق محتویات محصول پروبیوتیک با آنچه روی بسته بندی ذکر شده است
• تداخل با داروهای تجویزی یا سایر مکمل ها
• علائم گوارشی

افزون بر این، چند خطر دیگر که در مطالعات رسمی گنجانده نشده اند اما در هر درمان فاقد شواهد علمی ممکن است رخ دهند، عبارتند از:

• خطر مالی: برخی پروبیوتیک ها گران قیمت هستند و مصرف ماه ها بدون نتیجه می تواند هدر دادن پول تلقی شود.
• تاخیر در درمان: خطر دیگر، به تاخیر انداختن مراجعه به پزشک با جایگزین کردن پروبیوتیک ها است. یک ارائه دهنده خدمات درمانی می تواند درمان های معتبری برای چاقی مانند ورزش، دارو و جراحی ارائه دهد.

بهترین غذاهای پروبیوتیک برای کاهش وزن

خوردن غذاهای حاوی پروبیوتیک می تواند راهی برای دریافت باکتری های مفید روده باشد. با این حال، شواهد محکمی درباره اینکه پروبیوتیک های موجود در این غذاها چگونه به طور مستقیم بر کاهش وزن تاثیر می گذارند، وجود ندارد. اما ممکن است از مزایای دیگر آن ها بهره مند شوید؛ به عنوان نمونه، ماست حاوی پروبیوتیک می تواند در برخی افراد به کاهش فشار خون و کاهش خطر بیماری های قلبی کمک کند.

افزودن غذاهای غنی از پروبیوتیک به رژیم غذایی، روشی آسان تر و ارزان تر از مکمل ها برای داشتن میکروبیوم متنوع تر است. این غذاها عبارتند از:

• کفیر
• کلم شور
• تمپه
• ماست

توجه داشته باشید:

• بهبود متابولیسم: پروبیوتیک ها ممکن است از طریق بهبود سوخت و ساز بدن و تثبیت سطح انسولین به کاهش وزن کمک کنند.
• تاثیر سویه های خاص: همه سویه های پروبیوتیک بر وزن تاثیر نمی گذارند، اما برخی مطالعات انسانی نتایج مثبتی را در استفاده از سویه های خاص نشان داده اند.
• نیاز به تحقیقات بیشتر: از آنجایی که نتایج مطالعات درباره پروبیوتیک ها و وزن اغلب ضد و نقیض هستند، به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز است.

اطلاعات موجود در این مطلب تنها برای افزایش آگاهی ارائه شده اند و جایگزین مشاوره یا درمان پزشکی نیستند. حتما قبل از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید، به ویژه اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف می کنید.

نتانیاهو: جنگ متوقف نشده و موضوع اصلی خارج کردن اورانیوم از ایران است

بیشتر بخوانید:

نکاتی درباره پروبیوتیک‌ها

تماشاخانه

مسافران ماه به زمین برگشتند / طولانی‌ترین سفر به ماه چطور به اتمام رسید

عملیات فورتیتود ؛ ارتش اشباح چه بر سر هیتلر آورد

فیلم های دیگر