تکنیک خاص ماکاک ها برای حل مشکلات گوارشی / ماجرای میمون هایی که از دست گردشگران به خاک خوردن افتاده اند!

عصر ایران- مطالعه ای از دانشگاه کمبریج نشان می دهد میمون هایی که در مناطق گردشگری زندگی می کنند، یاد گرفته اند برای کاهش مشکلات گوارشی ناشی از مصرف بیش از حد تنقلات شیرین و شور که توسط گردشگران به آن ها داده می شود، خاک بخورند.

گروه هایی از ماکاک ها که در جبل الطارق زندگی می کنند (تنها جمعیت میمون های آزاد اروپا) برای نخستین بار از نظر علمی در حال انجام رفتاری موسوم به «ژئوفاژی» مشاهده شده اند؛ رفتاری که شامل خوردن عمدی خاک است.

پژوهشگرانی که گروه های مختلف میمون ها را در سراسر صخره جبل الطارق زیر نظر داشتند، موارد ژئوفاژی را ثبت کردند و دریافتند حیواناتی که تماس بیشتری با گردشگران دارند، مقدار بسیار بیشتری خاک مصرف می کنند. همچنین میزان خاک خواری در فصل اوج گردشگری افزایش پیدا می کند.

یک ماکاک با قوطی چیپس پرینگلز که در دست دارد، سوژه ای برای عکاسی شده است.

دانشمندان معتقدند شکلات، چیپس و بستنی هایی که توسط گردشگران به میمون ها داده می شوند یا توسط آن ها دزدیده می شوند  و بخش قابل توجهی از رژیم غذایی بعضی ماکاک های جبل الطارق را تشکیل می دهند باعث بر هم خوردن ترکیب میکروبیوم روده این حیوانات شده و حتی تغییراتی در فرهنگ رفتاری آن ها ایجاد کرده است.

 به گفته پژوهشگران، خوردن خاک می تواند با تامین باکتری ها و مواد معدنی که در غذاهای ناسالم وجود ندارند، به بازگرداندن تعادل دستگاه گوارش کمک کند. همچنین خاک احتمالا مانند یک لایه محافظ در روده عمل می کند و التهاب یا تحریک ناشی از مصرف زیاد قند و چربی را کاهش می دهد یا از آن جلوگیری می کند.

دانشمندان معتقدند این رفتار از طریق یادگیری اجتماعی منتقل می شود، زیرا گروه های مختلف میمون ها ترجیح های متفاوتی برای انواع خاک دارند. آن ها این پدیده را نمونه ای از شکل گیری فرهنگ و «سنت» جدید حیوانی در محیطی تحت سلطه انسان ها می دانند.

دکتر سیلوین لوموآن انسان شناس زیستی از دپارتمان باستان شناسی دانشگاه کمبریج و سرپرست این مطالعه که در نشریه Scientific Reports منتشر شده، گفت:

«غذاهایی که گردشگران به ماکاک های جبل الطارق می دهند، سرشار از کالری، شکر، نمک و لبنیات هستند. این رژیم غذایی کاملا با خوراک طبیعی این گونه که شامل گیاهان، برگ ها، دانه ها و گاهی حشرات است تفاوت دارد.»

او افزود: انسان ها در روند تکامل به گونه ای شکل گرفته اند که برای بقا در دوره های کمبود غذا، به دنبال چربی ها و قندهای پرانرژی بروند و آن ها را ذخیره کنند؛ به همین دلیل به غذاهای ناسالم پرکالری تمایل داریم. دسترسی ماکاک ها به این غذاها احتمالا همان سازوکار تکاملی را در آن ها فعال می کند. خوردن خاک شاید به آن ها اجازه دهد با وجود آثار منفی گوارشی، همچنان این غذاها را مصرف کنند؛ چون برای آن ها هم به اندازه انسان ها خوشمزه هستند.

لوموآن می گوید: پیدایش این رفتار در ماکاک ها هم عملکردی و هم فرهنگی است؛ مشابه شکستن آجیل با ابزار در شامپانزه ها، با این تفاوت که این رفتار کاملا در نتیجه نزدیکی به انسان ها شکل گرفته است.

جمعیت ماکاک های جبل الطارق به طور میانگین هفته ای 12 مورد خاک خواری نشان دادند؛ رقمی که در میان نخستی سانان بسیار بالا محسوب می شود و با رفتار شامپانزه ها و لمورها قابل مقایسه است. این حیوانات معمولا برای دریافت مواد معدنی یا خنثی کردن سموم گیاهی خاک مصرف می کنند.

ژئوفاژی در برخی فرهنگ های انسانی نیز رایج است و اغلب با دریافت مواد مغذی در دوران بارداری ارتباط دارد. با این حال، پژوهشگران افزایش خاصی در رفتار خاک خواری ماکاک ها طی دوران بارداری یا شیردهی مشاهده نکردند؛ موضوعی که نشان می دهد این رفتار ناشی از نیاز تغذیه ای نیست.

لوموآن توضیح داد: ما فکر می کنیم ماکاک ها خوردن خاک را برای محافظت از دستگاه گوارش خود در برابر خوراکی های پرانرژی و کم فیبر آغاز کرده اند؛ غذاهایی که در برخی نخستی سانان باعث مشکلات معده می شوند.

او ادامه داد: یافته های ما بیشتر از فرضیه محافظتی حمایت می کنند. خاک مصرف شده مانند یک مانع در دستگاه گوارش عمل می کند و جذب ترکیبات مضر را محدود می سازد. این موضوع می تواند علائمی مانند تهوع یا اسهال را کاهش دهد. همچنین خاک ممکن است باکتری های مفیدی برای میکروبیوم روده فراهم کند.

به گفته او، نخستی سانان غیرانسانی پس از پایان دوره شیرخوارگی دچار عدم تحمل لاکتوز می شوند، بنابراین لبنیات می تواند در میمون ها مشکلات گوارشی ایجاد کند. با این حال بستنی یکی از محبوب ترین خوراکی های گردشگران در جبل الطارق است و در نتیجه میان ماکاک ها هم طرفدار پیدا کرده است.

در چند مورد، پژوهشگران مشاهده کردند که بعضی ماکاک ها بلافاصله پس از خوردن نان و بستنی اقدام به خوردن خاک کرده اند.

دانشمندان علاوه بر ثبت زمان و مکان خاک خواری، نوع خاک و شرایط اجتماعی را نیز بررسی کردند تا مشخص شود آیا ژئوفاژی به بخشی از «مجموعه فرهنگی» ماکاک ها تبدیل شده یا نه.

حدود 30 درصد موارد خاک خواری به صورت گروهی اتفاق افتاد؛ چند حیوان همزمان از یک نقطه خاک مصرف می کردند. همچنین 89 درصد کل موارد در حضور دیگر ماکاک ها رخ داد و بسیاری از آن ها در حال تماشا بودند؛ موضوعی که نشان می دهد این رفتار از طریق یادگیری اجتماعی منتقل می شود.

ماکاک ها ترجیح مشخصی نسبت به بعضی انواع خاک نشان دادند. بیشتر آن ها به دنبال خاک رس قرمز موسوم به «ترا روسا» می رفتند که در سراسر جبل الطارق یافت می شود و 83 درصد موارد ژئوفاژی را تشکیل می داد.

با این حال، یکی از گروه ها که در دامنه های غربی صخره زندگی می کند، خاک آلوده به قیر جمع شده در چاله های جاده های آسفالتی را ترجیح می داد؛ به طوری که 70 درصد خاک خواری این گروه شامل همین نوع خاک بود، با وجود آن که خاک رس قرمز در منطقه فراوان بود.

دانشمندان می گویند این ترجیح های مشخص که در آزمایش هایی با قرار دادن نمونه های مختلف خاک روی سینی نیز تایید شد نشان می دهد سنت های محلی خاک خواری در میان گروه های مختلف میمون ها شکل گرفته است. جمعیت ماکاک های جبل الطارق حدود 230 حیوان در قالب 8 گروه پایدار را شامل می شود که در بخش های مختلف صخره زندگی می کنند. این میمون ها یکی از جاذبه های مهم گردشگری منطقه هستند و تصویر آن ها روی تی شرت ها و کارت پستال ها دیده می شود.

مقام های محلی از طریق تامین روزانه میوه، سبزیجات و آب در ایستگاه های تغذیه مشخص از این میمون ها حمایت می کنند. اگرچه غذا دادن به میمون ها برای بازدیدکنندگان ممنوع است، بسیاری از گردشگران این قانون را نادیده می گیرند و حیوانات نیز اغلب خوراکی های آن ها را می دزدند.

 در مجموع، حدود 18.8 درصد تمام غذای مصرفی ماکاک ها را غذاهای ناسالم گردشگران تشکیل می داد.

ماکاک هایی که در مناطق پرتردد و نزدیک به گردشگران زندگی می کردند، به ویژه در بخش بالایی صخره جبل الطارق، 2.5 برابر بیشتر از دیگر گروه ها غذاهای ناسالم انسانی مصرف می کردند. سه گروهی که در بالای صخره زندگی می کنند، بیش از 72 درصد کل موارد خاک خواری را به خود اختصاص دادند.

در مقابل، گروه هایی که در دامنه های پایین تر زندگی می کردند، موارد بسیار کمتری از ژئوفاژی نشان دادند. در یکی از گروه ها که هیچ تماس مستقیمی با گردشگران یا غذای انسانی نداشت، پژوهشگران حتی یک مورد خاک خواری هم مشاهده نکردند.

به طور کلی، احتمال مصرف غذاهای گردشگران در زمستان حدود 40 درصد کمتر از تابستان بود و میزان ژئوفاژی نیز در زمستان حدود 31 درصد کاهش پیدا می کرد.

ماکاک های بربری که خاستگاه آن ها شمال آفریقا است، احتمالا در دوران حکومت مسلمانان در قرون وسطی وارد جبل الطارق شدند و سربازان بربر آن ها را به عنوان حیوان خانگی نگهداری می کردند.

پس از تصرف جبل الطارق توسط بریتانیا در قرن 18، افسانه ای شکل گرفت که می گوید این میمون ها هنگام یک حمله غافلگیرانه سر و صدا کردند و نیروهای بریتانیایی را مطلع ساختند؛ موضوعی که باعث دفع حمله فرانسه و اسپانیا شد و در نهایت میمون ها به نماد حاکمیت بریتانیا بر صخره تبدیل شدند.

در جنگ جهانی دوم، کاهش جمعیت ماکاک ها باعث نگرانی درباره روحیه مردم بریتانیا شد و وینستون چرچیل دستور داد میمون های بیشتری از مراکش و الجزایر به جبل الطارق منتقل شوند. پژوهش های قبلی نشان می دهد بیشتر ماکاک های امروزی منطقه احتمالا از نسل همان حیوانات هستند.

لوموآن در پایان گفت: ماکاک های جبل الطارق به شکل عمیقی با تاریخ انسان ها گره خورده اند و نمونه ای کم نظیر از تعامل میان انسان و نخستی سانان را ارائه می کنند. تفاوت میزان تماس گروه های مختلف ماکاک با انسان ها، یک آزمایش طبیعی برای درک تاثیر محیط های انسانی بر رفتار و فرهنگ نخستی سانان ایجاد کرده است.

تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی

زندگی یک خانوادۀ گیلانی دوران قاجار در قاب یک عکس تماشایی

بیشتر بخوانید:

پانچ، میمون یتیم بالاخره مادر جدید و واقعی پیدا کرد

تماشاخانه

قدیمی‌ترین موجود زنده جهان در آمریکاست ؛ یک نفر این را به ترامپ بگوید!

عروس‌های سیاه‌پوش؛ دخترانی که خودشان را سیاه‌بخت کردند

فیلم های دیگر