من می گم اَنِف، تو نگو اَنِف!

 عصر ایران؛ مهرداد خدیر - «نوروزی سرشار از شادی و امید را برای تان آرزومندم. حسن روحانی رییس جمهور»؛ این پیامک کوتاه در تعطیلات نوروزی برای بسیاری از شهروندان ارسال شد و چون برای اولین بار رخ می داد و امضای رییس جمهوری ذیل آن بود غافل گیر کننده به حساب می آمد. مشاهدات و شنیده ها نیزاز رضایت و احساس خوشایند مردم از این ابتکار حکایت می کند.

به رغم غلبه احساس مثبت دریافت این پیامک بر جوانب دیگر به مرور برخی زبان به انتقاد گشوده اند و به صورت مشخص به هزینه آن اشاره می کنند. حال آن که پاسخ روشن است: اپراتورها به رایگان پیامک تبریک رییس جمهور را ارسال کرده اند و هیچ هزینه ای بابت آن پرداخت و به بودجه عمومی تحمیل نشده است.

بدین ترتیب بحث هایی چون هزینه 100 ریالی ارسال هر پیامک و هزینه 800 تا 1000 ریالی ارسال پیامک با عنوان تجاری و محاسبات میلیاردی علی القاعده باید بلاموضوع شده باشد اما ادامه بحث نشان می دهد که منتقدین قانع نشده اند.

این نوع مقایسه ها مثل این است که گفته شود تلویزیون بابت هر دقیقه و گاه هر ثانیه آگهی چنین تعرفه ای دارد و رییس جمهور یا دیگری که 60 دقیقه از این امکان استفاده می کند این قدر هزینه روی دست بیت المال می گذارد!

همان گونه که تلویزیون بابت آگهی ها پول های کلان می گیرد و زمان هایی به مراتب بیشتر را در راستای سیاست های خود به افراد مختلف اختصاص می دهد بی آن که ریالی گرفته باشد و چه بسا مبالغی نیز بپردازد اپراتورها نیز در مواردی به رایگان اقدام به ارسال پیامک می کنند و پیام تبریک نوروزی رییس جمهور را نیزمی توان از این دست موارد دانست.

در روزنامه ها و سایت ها نیز بابت یک کادر کوچک آگهی مبالغی دریافت می شود اما ده ها و صد ها مطلب چند برابر آن بدون دریافت وجه درج می شود.

ضمن این که در مورد پیامک نوروزی رییس جمهور این حدس دشوار نیست که نه تنها به اپراتورها تحمیل نشده باشد که خودشان استقبال  و با هم رقابت کرده باشند. چرا که برای آنان ایجاد اعتبار می کند و به فهرست تازه ای از سیم کارت های فعال می توانند دست یابند. چه، در هیچ حالت دیگری نمی توانستند پیامک واحدی را برای همه مشترکان بفرستند.

بنا براین انتقاد اول که نهاد ریاست جمهوری این بودجه را تامین کرده یا شخص رییس جمهور از جیب خود پرداخته پاسخ خود را می یابد: هیچ یک! چون اساسا بودجه ای اختصاص نیافته و رایگان بوده است. با این توضیح دیگر نیازی به ضرب کردن 100 میلیون سیم کارت فعال در قیمت ارسال هر پیامک نیست.

پرسش دوم اما قدری قابل تامل است. مگر رییس جمهور از طریق تلویزیون تبریک نگفته بود؟ چه نیاز به شادباش مجدد؟ در این باره نیز می توان یادآور شد: تبریک تلویزیونی، عام است. حال آن که با دریافت پیامک در گوشی تلفن همراه این احساس به شخص دست می دهد که خود او به عنوان یک شهروند و مستقل از دیگران مخاطب رییس جمهور قرار گرفته است.

یکی از بارزترین تفاوت های جوامع مدرن و توسعه یافته با سنتی و در حال توسعه در بها دادن به فردیت اشخاص است. در جامعه سنتی یا در حال توسعه افراد، توده وار مخاطب قرار می گیرند. اهمیت و ابتکار ارسال این پیامک و تفاوت بارز آن با پیام تبریک عمومی نوروزی از تلویزیون بها دادن به شخصیت فردی و فردیت اشخاص است و همین است که تا کنون سابقه نداشته است. از ویژگی های جوامع مدرن و مدنی «اندیویدوآلیسم» یا همان فردگرایی است.

با این نگاه می توان به انتقاد منتقدین رنگ فلسفی داد و گفت تفکراتی که جامعه را توده وار و فاقد هویت مستقل شهروندی می پسندد نمی توانند از این کار راضی باشند.

این را هم از یاد نبریم که پاره ای نهادهای دیگر مانند ستاد نمازجمعه نیز همه هفته پیامک می فرستند که در طول سال سر به 52 بار می زند. در حالی که زمان و مکان مشخص است و نه نمازگزار منتظر دریافت آن است چرا که از سال ها  قبل از اختراع موبایل و رواج پیامک در این آیین حضور می یافته  و نه کسی که قصد شرکت ندارد پس از دریافت انگیزه حضور پیدا می کند. در این مورد خاص بعید است که اپراتور مربوطه پیامک را به رایگان بفرستد.

توجیه دیگری که درباره ارسال پیامک نوروزی رییس جمهور می توان ارایه داد این است که چنانچه هزینه ای در برمی داشت نیز با منافع پیامک های احتمالی بعدی مثلا در توصیه به انصراف از دریافت یارانه نقدی یا احتمالا پیام های تشکر که برای انصراف دهندگان می فرستد جبران خواهد شد.

این ماجرا یک وجه طعنه آمیز هم دارد: برخی از رسانه های مجازی که مدعی شده و از ارسال پیامک تبریک رییس جمهوری به شهروندان انتقاد می کنند، خودشان با بودجه های عمومی و همه روزه این گونه اخبار را منتشر می کنند و به صورت انبوه و به رایگان پیامک می فرستند و صحنه رقابت در عرصه مجازی را نابرابر ساخته اند و بعید نیست خبر انتقاد از ارسال پیامک رایگان تبریک نوروزی رییس جمهوری را نیز به صورت پیامک و البته رایگان برای مردم فرستاده باشند!

خودشان با بودجه عمومی هر خبری را پیامک کنند اشکالی ندارد ولی رییس جمهوری که از جانب مردم وکالت دارد چنین حقی ندارد! [این داستان را غالبا شنیده ایم که آموزگاری که از عهده تلفظ درست حرف «الف» بر نمی آمد و آن را به صورت «اَنف» تلفظ می کرد از نوآموزان می خواست گفتار او را تکرار کنند و طبعا آن بچه ها می گفتند: اَنف! معلم اما با خشم فریاد بر مِی آورد: من می گم اَنِف، تو نگو اَنف، تو بگو اَنِف!]